Bài 13: Tập hợp các số nguyên
➖ Số nguyên — Mở rộng tập số tự nhiên
Số nguyên giúp biểu diễn cả giá trị âm: nhiệt độ dưới 0°C, nợ tiền, độ cao dưới mực nước biển…
Không dương, không âm
📖 1. Số nguyên âm
Số nguyên âm là các số nhỏ hơn , được viết với dấu trừ () phía trước.
Ví dụ:
- (âm một hoặc trừ một)
- (âm năm hoặc trừ năm)
- (âm một trăm)
Ứng dụng thực tế:
- Nhiệt độ: (âm 5 độ C)
- Độ cao: m (dưới mực nước biển 50 m)
- Tài chính: đồng (nợ 1 triệu đồng)
- Thời gian: giờ (3 giờ trước)
Ví dụ 1: Biểu diễn bằng số nguyên
a) Nhiệt độ Hà Nội là , Sa Pa là dưới
- Hà Nội: (hoặc )
- Sa Pa:
b) Tài khoản của An có đồng, tài khoản của Bình thiếu đồng
- An: đồng
- Bình: đồng
📖 2. Tập hợp số nguyên
Tập hợp số nguyên, ký hiệu là , gồm:
- Các số nguyên dương:
- Số
- Các số nguyên âm:
Mối quan hệ:
- (tập số tự nhiên là con của tập số nguyên)
- (số tự nhiên khác là số nguyên dương)
Ký hiệu:
- : tập số nguyên dương ()
- : tập số nguyên âm ()
Trục số nguyên:
🔄 3. Số đối
Số đối của số nguyên là số sao cho .
Ví dụ:
- Số đối của là (vì )
- Số đối của là (vì )
- Số đối của là (vì )
Trên trục số: Hai số đối nhau nằm đối xứng qua điểm .
Ví dụ 2: Tìm số đối
| Số | Số đối | Kiểm tra |
|---|---|---|
| ✓ | ||
| ✓ | ||
| ✓ | ||
| ✓ |
📏 4. Giá trị tuyệt đối
Giá trị tuyệt đối của số nguyên , ký hiệu , là khoảng cách từ điểm đến điểm trên trục số.
Quy tắc:
- Nếu thì
- Nếu thì
Ví dụ:
Tính chất:
- với mọi
- khi và chỉ khi
Ví dụ 3: Tính giá trị tuyệt đối
a)
b)
c)
d)
📊 5. So sánh số nguyên
Quy tắc so sánh:
-
Số dương > Số 0 > Số âm
-
Hai số dương: So sánh như số tự nhiên
- Ví dụ:
-
Hai số âm: Số nào có giá trị tuyệt đối nhỏ hơn thì lớn hơn
- Ví dụ: (vì )
-
Trên trục số: Số bên phải lớn hơn số bên trái
Ví dụ 4: So sánh các số
a) và
là số dương, là số âm
Vậy
b) và
,
Vì nên
c) Sắp xếp: theo thứ tự tăng dần
Luyện tập
Số nào là số nguyên âm?
🌍 Vận dụng thực tế
📝 Bài toán 1: Nhiệt độ ở các thành phố:
- Hà Nội:
- Đà Lạt:
- Sa Pa:
- Moscow:
a) Thành phố nào có nhiệt độ thấp nhất?
b) Thành phố nào có nhiệt độ cao nhất?
c) Sắp xếp các thành phố theo nhiệt độ tăng dần.
Giải:
a) So sánh:
Moscow có nhiệt độ thấp nhất ()
b) Hà Nội có nhiệt độ cao nhất ()
c) Thứ tự tăng dần: Moscow (), Sa Pa (), Đà Lạt (), Hà Nội ()
📝 Bài toán 2: Tài khoản ngân hàng:
- An có: đồng
- Bình có: đồng (nợ)
- Chi có: đồng
- Dũng có: đồng (nợ)
a) Ai có số tiền nhiều nhất?
b) Ai nợ nhiều nhất?
c) Sắp xếp theo số tiền từ ít đến nhiều.
Giải:
a) An có số tiền nhiều nhất ( đồng)
b) Bình nợ nhiều nhất ( đồng)
c) Thứ tự: Bình (), Dũng (), Chi (), An ()
- Số nguyên âm: Số nhỏ hơn , viết với dấu
- Tập hợp :
- Số đối: Số đối của là , có
- Giá trị tuyệt đối: là khoảng cách từ đến
- So sánh: Số dương Số âm; Hai số âm: số nào có nhỏ hơn thì lớn hơn
📝 Bài tập tự luận
Bài 1: Viết các số sau bằng số nguyên:
a) Nhiệt độ độ dưới
b) Mực nước biển cao hơn m
c) Nợ đồng
d) Trước đây giờ
Bài 2: Tìm số đối của các số sau:
a)
b)
c)
d)
Bài 3: Tính giá trị tuyệt đối:
a)
b)
c)
d)
Bài 4: So sánh các cặp số:
a) và
b) và
c) và
d) và
Bài 5: Sắp xếp các số theo thứ tự tăng dần:
a)
b)
c)
d)
Bài 6 (Thực tế): Độ cao so với mực nước biển:
- Núi Phú Sĩ (Nhật Bản): m
- Biển Chết (Trung Đông): m
- Đỉnh Everest: m
- Hồ Baikal (Nga): m
a) Địa điểm nào cao nhất?
b) Địa điểm nào thấp nhất?
c) Sắp xếp theo độ cao tăng dần.
d) Tính khoảng cách độ cao giữa Everest và Biển Chết.
📊 Đáp số
Bài 1: a) ; b) m; c) đồng; d) giờ
Bài 2: a) ; b) ; c) ; d)
Bài 3: a) ; b) ; c) ; d)
Bài 4: a) ; b) ; c) ; d)
Bài 5: a) ; b) ; c) ; d)
Bài 6: a) Everest ( m); b) Hồ Baikal ( m); c) Hồ Baikal, Biển Chết, Phú Sĩ, Everest; d) m