Bài 29: Tính toán với số thập phân
🛒 Tính tiền mua sách
Bạn Lan mua 3 quyển vở, mỗi quyển giá 12 500 đồng. Hỏi Lan phải trả bao nhiêu tiền?
Để tính được, ta cần biết cách nhân số thập phân với số tự nhiên và cách cộng trừ số thập phân.
📖 1. Cộng, trừ số thập phân
Quy tắc:
- Viết các số thập phân sao cho các chữ số cùng hàng thẳng cột nhau
- Cộng/trừ như cộng/trừ số tự nhiên
- Đặt dấu phẩy ở kết quả thẳng cột với các dấu phẩy của các số
Ví dụ 1: Tính 23,5 + 7,28
23,50
+ 7,28
-------
30,78Ví dụ 2: Tính 15,7 - 8,25
15,70
- 8,25
-------
7,45Tính chất: Cộng số thập phân có các tính chất như cộng số nguyên (giao hoán, kết hợp).
📖 2. Nhân số thập phân
a) Nhân số thập phân với số tự nhiên:
Nhân như nhân số tự nhiên, rồi đặt dấu phẩy sau chữ số từ phải sang ( là số chữ số phần thập phân).
b) Nhân hai số thập phân:
- Nhân như nhân số tự nhiên (bỏ qua dấu phẩy)
- Đếm tổng số chữ số phần thập phân của cả hai thừa số
- Đặt dấu phẩy có số chữ số thập phân bằng tổng đó
Ví dụ 3: Tính 2,5 × 4
Ví dụ 4: Tính 3,24 × 2,5
- 2,5 có 1 chữ số thập phân, 3,24 có 2 chữ số → tổng 3
- Kết quả: 8,100 = 8,1
📖 3. Chia số thập phân
a) Chia số thập phân cho số tự nhiên:
Chia như chia số tự nhiên, khi hạ phần thập phân xuống thì đặt dấu phẩy ở thương.
b) Chia hai số thập phân:
- Biến đổi số chia thành số tự nhiên (nhân cả hai số với 10, 100, 1000…)
- Thực hiện phép chia
Ví dụ 5: Tính 15,6 ÷ 3
Ví dụ 6: Tính 7,28 ÷ 1,3
📖 4. Tính chất các phép tính
Các phép tính với số thập phân có tính chất tương tự như với số nguyên:
Cộng:
- Giao hoán:
- Kết hợp:
- Cộng với 0:
Nhân:
- Giao hoán:
- Kết hợp:
- Nhân với 1:
- Nhân với 0:
- Phân phối:
Ví dụ 7: Tính nhanh
Bài 1: Tính:
a) 23,5 + 7,8 b) 15,7 - 8,9 c) 12,34 + 5,66 d) 20 - 5,75
a) 31,3 b) 6,8 c) 18 d) 14,25
Bài 2: Tính:
a) 3,5 × 4 b) 2,8 × 3 c) 1,25 × 8 d) 0,5 × 1,2
a) 14 b) 8,4 c) 10 d) 0,6
Bài 3: Tính:
a) 17,5 ÷ 5 b) 25,2 ÷ 3 c) 8,64 ÷ 1,2 d) 15,6 ÷ 0,4
a) 3,5 b) 8,4 c) 7,2 d) 39
Bài 4: Tính nhanh:
a) 2,5 × 7 × 4 b) 1,25 × 8 × 0,8
a) 2,5 × 4 × 7 = 10 × 7 = 70
b) 1,25 × 8 × 0,8 = 10 × 0,8 = 8
Bài 5: Tính bằng cách hợp lý:
a) 4,7 × 5,3 + 4,7 × 4,7 b) 2,5 × (3,8 + 4,2)
a) 4,7 × (5,3 + 4,7) = 4,7 × 10 = 47
b) 2,5 × 8 = 20
Bài 1: Một quả táo nặng 0,25 kg, giá 30 000 đồng/kg. Hỏi quả táo nặng bao nhiêu kg và có giá bao nhiêu?
Quả táo nặng: 0,25 kg
Giá tiền: 0,25 × 30 000 = 7 500 đồng
Bài 2: Một người đi xe máy quãng đường 45,5 km với vận tốc 35 km/giờ. Tính thời gian đi.
Thời gian = 45,5 ÷ 35 = 1,3 giờ
Bài 3: Tính chu vi và diện tích hình chữ nhật có chiều dài 12,5 cm và chiều rộng 8,4 cm.
Chu vi = 2 × (12,5 + 8,4) = 2 × 20,9 = 41,8 cm
Diện tích = 12,5 × 8,4 = 105 cm²
📝 Bài tập tự luận
Bài 1: Tính:
a) 34,7 + 12,5 b) 56,3 - 28,9 c) 8,75 + 1,25 d) 100 - 45,8
Bài 2: Tính:
a) 3,5 × 6 b) 2,8 × 1,5 c) 7,2 ÷ 0,8 d) 15,6 ÷ 3
Bài 3: Tính:
a) (12,5 + 8,7) × 2 b) 25,8 - 3,5 × 4
Bài 4: Tính nhanh:
a) 2,5 × 3,7 + 2,5 × 6,3 b) 1,25 × 7 × 8
Bài 5: Một cửa hàng ngày thứ nhất bán được 125,5 kg gạo, ngày thứ hai bán được nhiều hơn ngày thứ nhất 23,8 kg. Ngày thứ ba bán được bằng trung bình cộng của hai ngày đầu. Hỏi cả ba ngày cửa hàng bán được bao nhiêu kg gạo?
📊 Đáp số
Bài 1: a) 47,2; b) 27,4; c) 10; d) 54,2
Bài 2: a) 21; b) 4,2; c) 9; d) 5,2
Bài 3: a) 42,4; b) 11,8
Bài 4: a) 25; b) 70
Bài 5: 412,2 kg
Tổng kết bài học:
1. Cộng, trừ số thập phân
- Đặt các chữ số cùng hàng thẳng cột
- Cộng/trừ như số tự nhiên
- Đặt dấu phẩy thẳng cột với các dấu phẩy ban đầu
2. Nhân số thập phân
- Nhân như số tự nhiên
- Đếm tổng số chữ số phần thập phân của cả hai thừa số
- Đặt dấu phẩy có số chữ số bằng tổng đó
3. Chia số thập phân
- Biến đổi số chia thành số tự nhiên (nhân cả hai với 10, 100…)
- Thực hiện phép chia
4. Tính chất
- Giao hoán, kết hợp, phân phối đều đúng như với số nguyên
📝 Bài tập tự luận
Bài 1: Tính:
a) 34,7 + 12,5 b) 56,3 - 28,9 c) 8,75 + 1,25 d) 100 - 45,8
Bài 2: Tính:
a) 3,5 × 6 b) 2,8 × 1,5 c) 7,2 ÷ 0,8 d) 15,6 ÷ 3
Bài 3: Tính:
a) (12,5 + 8,7) × 2 b) 25,8 - 3,5 × 4
Bài 4: Tính nhanh:
a) 2,5 × 3,7 + 2,5 × 6,3 b) 1,25 × 7 × 8
Bài 5: Một cửa hàng ngày thứ nhất bán được 125,5 kg gạo, ngày thứ hai bán được nhiều hơn ngày thứ nhất 23,8 kg. Ngày thứ ba bán được bằng trung bình cộng của hai ngày đầu. Hỏi cả ba ngày cửa hàng bán được bao nhiêu kg gạo?
📊 Đáp số
Bài 1: a) 47,2; b) 27,4; c) 10; d) 54,2
Bài 2: a) 21; b) 4,2; c) 9; d) 5,2
Bài 3: a) 42,4; b) 11,8
Bài 4: a) 25; b) 70
Bài 5: 412,2 kg
Tính 3,5 + 2,8: